اکسیژت درمانی

اکسیژن درمانی – قسمت ششم

منابع تولید اکسیژن

سه نوع منبع اکسیژن جهت امور درمانی وجود دارد.

الف) اکسیژن مایع

داخل تانک های مخصوص قرار دارد. تانک های بزرگ توسط بیمارستانها و تانک های کوچک جهت مصارف در منزل به کار برده می شوند. تانک های اکسیژن مایع توسط تامین کننده اکسیژن مایع مجددا پر می شوند.



تصویر ۱-۳ ذخیره کننده اکسیژن مایع ( شکل راست) همراه با سیستم حمل اکسیژن (چپ)

ب) سیلندرهای حاوی گاز اکسیژن فشرده

سیلندرهای کوچک جهت کمک به بیماران در منزل کاربرد دارند که توسط تامین کننده های گاز پر می شوند.

تصویر ۱-۳ تغلیظ کننده اکسیژن (چپ) یا سیلندر قابل حمل (راست)

 

د) تغلیظ کننده های اکسیژن ( تولید کننده های اکسیژن طبی)

به صورت الکتریکی کار می کنند و سبب جدا سازی نیتروژن از هوا و ایجاد اکسیژن خالص می شوند.

    دستگاه های تولید اکسیژن طبی

دستگاه تولید اکسیژن طبی پرتابل Inogen

  • جدیدترین و کوچک ترین دستگاه تولید اکسیژن پرتابل
  • قابل استفاده بدون محدودیت زمانی و مکانی
  • خروجی اکسیژن طبی تا ۵ لیتر در دقیقه به صورت پالسی
  • قابلیت اتصال به برق ۲۲۰v شهری و ۱۱۰v کشتی و قطار
  • قابلیت اتصال به شارژر فندکی اتومبیل، قایق و هواپیما
  • دارای باتری لیتیوم قابل شارژ تا ۳ ساعت
  • کارکرد با صدای ۳۷db
  • وزن با باتری ۴٫۴۰۰Kg
  • دارای کیف و چرخ مخصوص حمل
  • ساخت کشور آمریکا

مشخصات دستگاه تولید اکسیژن طبی NIDEK

  • خروجی اکسیژن طبی تا ۵ لیتر در دقیقه
  • خلوص اکسیژن ۹۴%
  • دارای فیلتر گرد و غبار و میکرو باتری
  • دسترسی آسان جهت تعویض فیلترها
  • آلارم های دیداری و شنیداری ( فشار / خلوص)
  • دارای تائیدیه های CE و FDA
  • ساخت کشور آمریکا

مشخصات دستگاه تولید اکسیژن طبی Longfei

  • خروجی اکسیژن طبی ( دو نفره) تا ۵ لیتر در دقیقه
  • خلوص اکسیژن ۱+۹۴%
  • دارای فیلتر گرد و غبار و میکروباتری
  • دسترسی آسان جهت تعویض فیلترها
  • قابلیت استفاده از سیستم نبولایزر ( دارو درمانی)
  • آلارم های دیداری و شنیداری ( فشار /خلوص)
  • دارای تائیدیه های CE و TUV, ISO 13385, MD, ISO9001

 

  دستگاه های کمک تنفسی

دستگاه کمک تنفسی (I Sleep 20) CPAP

  • قابلیت تنظیم فشار ۴-۲۰ CmH2O
  • قابلیت تنظیم Ramp با مقادیر دلخواه
  • عملکرد ویژه Snooze
  • دکمه های مناسب جهت سهولت کار
  • وزنسبک و حمل راحت (۳/۱ کیلوگرم با مرطوب کننده)

 

 

 

دستگاه کمک تنفسی (I Sleep 20i) Auto CPAP

  • دارای حالات (۴-۲۰ CmH2O) i-mode و CPAP
  • فشار قابل تنظیم (i-mode) maximum و minimum
  • قابلیت تنظیم فشار راه اندازی Ramp ( کمتر از حداقل فشار)
  • قابلیت تنظیم زمان Ramp ( 5 الی ۶۰ دقیقه)
  • دارای نرم افزار کامپیوتری (Option)
  • خروجی آنالوگ اطلاعات ( جریان، فشار و نشتی) به سیستم PSG
  • توانایی گزارش کامل از اطلاعات به صورت ۲۴ ساعته
  • دارای ورودی Flash Card
  • عملکرد ویژه Snooze

 

دستگاه کمک تنفسی (I Sleep 22) Bilevel

  • دارای مودهای Bilevel, CPAP
  • تنظیم ۴-۲۵ cm H2O IPAP
  • تنظیم ۴-۲۰cm H2O EPAP
  • تنظیمات trigger دم و بازدم ( جبران خودکار نشتی بازدم)
  • تنظیم میزان تنفس
  • میزان Back up ثابت برای ۱ تنفس در هر دقیقه
  • عملکرد ویژه Snooze
  • گزارش جزئیات وضعیت بیمار
  • AHI بیمار و محاسبه میزان نشتی –جزئیات فشار و جریان

دارای مودهای Time Bilevel و CPAPدستگاه کمک تنفسی Bilevel با عملکرد Back up (I Sleep 25)

  • تنظیم ۴-۲۵cm H2O IPAP
  • تنظیم ۴-۲۰cm H2O EPAP
  • تنظیمات trigger دم و بازدم ( جبران خودکار نشتی بازدم)
  • Back up بین ۴ الی ۳۰ بار تنفس در دقیقه
  • گزارش جزئیات وضعیت بیمار
  • سایر مشخصات همانند دستگاه I Sleep 22

دستگاه ونتیلاتور پیشرفته

VIVO 40

  • کارکرد بصورت تهاجمی
  • ارائه سه حالت PSV,PCV,CPAP
  • قابل استفاده برای اطفال و بزرگسالان
  • قابل استفاده در منزل و مراکز درمانی
  • سیستم هشدار دهنده
  • صدای بسیار پایین ( کمتر از ۳۰db)
  • دارای حافظه داخلی جهت ثبت اطلاعات و وضعیت بیمار
  • مرطوب کننده قابل تنظیم از مرحله ۱ الی ۹ ( ۱۰-۳۰ mgH2O/L)
  • قابلیت کار با برق DC

 

 

 

PV 403 PEEP

  • کارکرد به صورت تهاجمی و غیر تهاجمی
  • مجهز به سیستم Internal peep
  • ارائه سه حالت PVS, PCV, CPAP جهت فراهم آوردن
  • قابل استفاده با باطری داخلی و یا خارجی در مواقع ضروری
  • سیستم هشدار دهنده
  • دارای حافظه داخلی جهت ثبت اطلاعات و وضعیت بیمار

دارای آلارم های High Pressure, High Rate, Low Tidal Volume Low Battery, Power Failur

عمل تنفس برای اکسیژن رسانی به بافت های مختلف بدن ضروری است و  در انسان شامل ۳ روند پی در پی می باشد . روند اول را تنفس خارجی می نامند که طی آن ابتدا هوای محیط (اتمسفر) و ریه ها مبادله می شوند  سپس تبادل  گازهای تنفسی بین هوای حبابچه ها و خون مویرگهای ریوی انجام می شود.  سر انجام گازهای تنفسی  در خون منتقل شده و در سطح مویرگ های سیستمیک  بین خون و مایع میان بافتی مبادله می شوند. ارزيابي عملكرد سيستم تنفس بطور عمئه از طريق آزمایشاتی که توسط اسپیرومتری انجام مي شود صورت مي گيرد.

کاربردهای مهم اسپیرومتری عبارتند از:

  • تعیین حجم ها و ظرفیت های نرمال ریوی
  • تشخیص بیماری های ریوی
  • تعیین وضعیت ریه های افرادی که قرار است تحت عمل جراحی قرار گیرند .
  • انجام تحقیق پیرامون خطرات ناشی از آلودگی هوا در کارخانجات ، معادن و شهرهای پرجمعیت .
  • بررسی و تحقیق پیرامون میزان شیوع بیماری های ریوی در یک منطقه.
  • ارزیابی از کار افتادگی و جبران خسارت کارگران شاغل در معادن و کارخانجات صنعتی که از طرف سازمان بیمه های اجتماعی صورت می گیرد.
  • محاسبه میزان متابولیسم پایه (BMR)

الف: حجم هاي تنفسی که در آزمایشگاه با استفاده از اسپیرومتر آبی اندازه گیری و تعیین می شوند:

  • حجم جاری Tidal Volume (TV) : حجم هوایی که در هر دم و یا بازدم عادی وارد ریه ها و یا از آن خارج می شود . مقدار طبیعی آن در مردها و زن ها به طور متوسط ۵۰۰ سانتی متر مکعب می باشد .
  • حجم ذخیره بازدمی Expiratory Reserve Volume (ERV): حداکثر هوایی است که در پایان یک بازدم عادی می توان با یک بازدم عمیق از ریه ها خارج کرد و مقدار آن در حدود ۱۵۰۰ ـ ۱۰۰۰ سانتیمتر مکعب می باشد.
  • حجم ذخیره دمی Inspiratory Reserve Volume (IRV) : حداکثر هوایی است که در پایان یک دم عادی می توان با یک دم عمیق وارد ریه ها کرد و در حدود ۳۰۰۰- ۳۳۰۰ سانتیمتر مکعب می باشد.

*حجم باقیمانده (RV = Residual Volume) : حجم هوایی است که بعد از یک بازدم کاملاً عمیق در ریه ها باقی مانده و مقدار آن در مردان ۲/۱ لیتر و در زنان ۱/۱ لیتر می باشد . اين حجم را نمي توانيم بوسيله اسپيرومتر معمولي اندازه گيري كنيم.

ب : تعیین حجم دقیقه ای  و حد اكثر ظرفیت تنفس:

  • حجم دقیقه ای تنفس Respiratory Minute Volume (R.M.V) ؛ مقدار هوایی است که در شرایط استراحتی و در عرض یک دقیقه وارد ریه ها شده یا از آن خارج می شود. برای محاسبه آن، حجم هوای جاری را در تعداد نفس در دقیقه ضرب می کنند . مقدار آن در مردان به طور متوسط ۶ لیتر است.

حداکثر ظرفیت تنفسی Maximal Breathing Capacity (MBC) : حداکثر حجم هوایی است که یک شخص می تواند با تلاش تمام در یک دقیقه به ریه ها وارد و از ریه ها خارج کند و مقدار آن در فرد سالم حدود ۱۷۰۰۰۰ -۱۲۵۰۰۰ سانتیمتر مکعب در دقیقه می باشد .

 

ج : تعیین ظرفیت های ریوی:

ظرفیت های ریوی که  از مجموع دو یا چند حجم ریوی حاصل می شوند عبارتند از :

  • ظرفیت حیاتي Vital Capacity (VC) : حداکثر هوایی است که پس از یک دم عمیق می تواند با یک بازدم پر تلاش از ریه ها خارج کرد . این ظرفیت غالباً به عنوان شاخص عمل ریه ها اندازه گیری می شود و شامل مجموع حجم جاری و حجم ذخیره دمی و حجم ذخیره بازدمی می باشد و مقدار آن به طور متوسط ۴۶۰۰ سانتی متر مکعب می باشد.
  • ظرفیت دمی Inspiratory Capacity (I.C) : حداکثر هوایی است که پس از یک بازدم عادی می توان وارد ریه ها کرد و برابر با مجموع حجم هوای جاری و حجم ذخیره دمی است و مقدار آن حدود ۳۵۰۰ سانتیمتر مکعب می باشد.
  • ظرفیت باقیمانده عملی (F.R.C = Functional residual Capacity) : حجمی از هواست که پس از یک بازدم نرمال در ریه ها باقی می ماند و شامل حجم ذخیره بازدمی و حجم باقمیانده می گردد . مقدار آن در مردان حدود ۲/۲ لیتر و در زنان حدود ۸/۱ لیتر می باشد .
  • ظرفیت کلی ریه (T.L.C = Total Lung Capacity) : عبارت است از مجموع ظرفیت حیاتی و حجم باقی مانده ریوی که مقدار آن در مردها ۶ لیتر و در زنان ۲/۴ لیتر می باشد.
  • ظرفیتهاي حیاتی ـ زمانی Forced expired Volume in one second (FEV1) : کسری از هواست که بعد از یک دم عمیق و پرتلاش در ثانیه اول یا سوم بازدم کاملاً عمیق از ریه ها خارج می شود و مقدار آن برای ثانیه اول  حدود ۸۰%  و برای ثانیه سوم حدود ۹۷%  ظرفیت حیاتی پر تلاش است. اندازه گیری ظرفیتهای حیاتی ـ زمانی  برای تشخیص تفریقی اختلالات ریوی ناشی از افزایش مقاومت مجاری هوایی (مثلاً در آسم Asthma و تورم مزمن نای) از اختلالات محدود کننده ریه (مثل پنومونی و پلورزی) ضروری است. زیرا در اختلالات ناشی از افزایش مقاومت مجاری هوایی ، ظرفیت حیاتی ممکن است ثابت و نرمال باشد ولی ظرفیت حیاتی ـ زمانی کاهش می یابد.

لازم به توضیح است برای تعیین میزان حجم باقیمانده و ظرفیت باقیمانده عملی و ظرفیت حیاتی کلی ریه باید از تکنیک رقیق سازی گازهای خنثی (مثل هلیم) استفاده شود .

 

آشنایی با دستگاه اسپیرومتر آبی:

دستگاه اسپیرومتر اساسی ساده دارد و از انواع مختلف ساخته می شود. اسپیرومتر موجود در آزمایشگاه ( شکل ۱)  از بخش های زیر ساخته شده است .تانک یا مخزن آب که به وسیله بدنه فلزی در برگرفته می شود و در قسمت فوقانی آن مجرای ورود هوای بازدمی و خروج هوای دمی از دستگاه قرار دارد.

 

 

  • سرپوشی که به صورت لولایی بر روی مخزن آب قرار می گیرد و در سطح داخلی آن مخزن دماسنجی قرار گرفته که تغییرات دمای داخلی دستگاه از صفر تا ۵۰ درجه سانتیگراد از سطح پشت سرپوش قابل رویت است . در دو گوشه سرپوش و در سطح پشتی محل هایی برای نصب قلم رسام تعبیه شده است.
  • مخزن سودا لایم (Sodalime Container) که به وسیله بست فلزی به کنار بدنه دستگاه نصب می شود.
  • لوله T و قطعه دهانی که به لوله T متصل می شود (قطعه دهانی از لاستیک مخصوصی ساخته شده که به راحتی در دهان قرار گرفته و به سهولت ضد عفونی می شود). در دو دهانه دیگر لوله T ، دریچه های یک طرفه طوری تعبیه شده اند که از مجرای دمی هوا می تواند وارد قطعه دهانی شود و در صورتی که در قطعه دهانی دمیده شود ، هوای بازدمی تنها از مجرای بازدمی عبور می کند.
  • لوله های انتقال دهنده هوا که به صورت ۵ قطعه در دستگاه تعبیه شده است.

الف) لوله ای که مجرای دمی لوله T (بدون  علامت) را به دریچه بدون علامت موجود در بدنه دستگاه وصل می کند.

ب) لوله ای که مجرای بازدمی لوله T (که با علامت قرمز مشخص شده)  را به دریچه موجود در بدنه دستگاه که با علامت قرمز مشخص شده وصل می کند.

ج) لوله ای که دریچه دمی بدنه را به مجرای دمی درون دستگاه متصل می کند.

د) لوله ای که دریچه بازدمی را به مخزن سودالایم مربوط می سازد. مخزن سودا لایم یا آهک سوده گاز کربنیک هوای بازدمی را جذب میکند.

هـ) لوله ای که مخزن سودالایم را به مجرای بازدمی درون دستگاه متصل می کند . مخزن سودا لایم ( آهک سوده) گاز کربنیک هوای بازدمی را جذب می کند.

  • اهرم اسپیرومتر که در بدنه دستگاه تعبیه شده است در دو وضعیت می تواند قرار گیرد. اگر  در وضعیت اتمسفر قرار داده شود شخص مورد آزمایش را که به دستگاه متصل شده مستقیماً به هوای جو مربوط می سازد و اگر در وضعیت اسپیرومتر قرار داده شود فرد آزمایش شونده را با هوای درون دستگاه مربوط می سازد.

 

 

 

دستگاه کیموگراف:

برای رسم منحنی تغییرات حجم درون دستگاه اسپیرومتر،  از کیموگراف استفاده می شود ( َشکل ۲)  که سرعت چرخش استوانه آن بوسیله یك کلید چرخان بین ۵ و ۵۵ و یک اهرم بین ۰۰۱/۰ تا ۱۰ قابل تنظیم است و سرعت نهایی دستگاه که حاصل ضرب اعداد تنظیم شده توسط کلید و اهرم می باشد   از ۰۰۵/۰ تا ۵۵۰ میلیمتر در ثانیه تنظیم می گردد. اين دستگاه اهرمي نيز براي توقف و شروع حركت دارد. كليد روشن خاموش دستگاه در پشت دستگاه تعبيه شده است.

روش کار:

  • دستگاه را در وضعیت اسپیرومتر قرار می دهیم تا ارتباط لوله های دمی و بازدمی به محفظه دستگاه برقرار گردند. سپس سرپوش را با دست گرفته و به آهستگی چند بار بالا و پائین می بریم تا داخل لوله ها کاملاً تهویه گردد.
  • برای تعیین مقدار هوایی که به دستگاه وارد می شود (در مرحله بازدم) و یا از آن خارج می شود (در مرحله دم) باید از منحنی استاندارد استفاده کنیم. برای تهیه منحنی استاندارد،  دستگاه را در وضعیت اسپیرومتر قرار داده و با توجه به مقیاس حجم هوای دستگاه، که در لبه سرپوش مشخص شده،  مقدار یک لیتر از هوای دستگاه را خارج می کنیم و طول خطی که در این حالت بر روی صفحه کیموگراف رسم می شود را معادل با یک لیتر تغییر در حجم هوای داخل دستگاه اسپیرومتر در نظر می گیریم.
  • سرپوش را تقریباً تا نیمه ( حدود ۶ لیتر ) از هوا پر می کنیم و دستگاه را در وضعیت اتمسفر قرار می دهیم.
  • قلم رسام دستگاه را با جوهر پر کرده و آنرا طوری روی کاغذ کیموگراف قرار می دهیم که قلم کمی بالاتر از وسط کاغذ قرار گیرد. برای این کار پیچ بالای استوانه را باز کرده و استوانه را جابجا کنید.
  • شخص مورد آزمایش روی صندلی جلوی اسپیرومتر می نشیند و قطعه دهانی دستگاه را پس از ضد عفونی کردن طوری در دهان قرار می دهد که هوا از اطراف آن خارج نشود و بینی خود را نیز با گیره می بندد و به طور عادی در حالی که دستگاه در وضعیت اتمسفر می باشد نفس می کشد تا به این وضعیت عادت کند. در این حالت سرپوش دستگاه و قلم آن  حرکتی ندارند.
  • کیموگراف را روشن کرده و سرعت آن را روی ۱ mm/s تنظیم می کنیم (قلم رسام را طوری قرار دهید که با صفحه دوار کیموگراف تماس داشته باشد). دستگاه اسپیرومتر را در وضعیت اسپیرومتر قرار داده و از شخص مورد آزمایش بخواهید به تنفس عادی و معمولی خود ادامه دهد.
  • پس از حد اقل ۵ تنفس عادی، یک دم عمیق و آرام انجام دهید. پس از آن چند تنفس عادی دیگر  و سپس یک بازدم عمیق و آرام انجام دهید . مجددا چند تنفس عادی دیگر  انجام شده و یک دم و بازدم عمیق و آرام پشت سر هم انجام دهید. در نهایت  بعد از پایان  آزمایش دستگاه را در وضعیت اتمسفر قرار داده و از دستگاه خارج شوید.
  • با استفاده از منحنی استاندارد، از روی منحنی های رسم شده، حجم جاری؛ ذخیره دمی ، ذخیره بازدمی، ظرفيت دمي و حياتي  را به دست آورید و با در نظر گرفتن سرعت کیموگراف، حجم تهویه ریوی را محاسبه کنید.

در حالیکه سرعت کیموگراف را روی ۵ میلیمتر در ثانیه تنظیم کرده ایم و کلید اسپیرومتر در وضعیت آتمسفر قرار دارد، از فرد مورد آزمایش می خواهیم تا مانند آزمایش اول قطعه دهانی را در دهان گذاشته و چندین تنفس آرام انجام دهد. سپس کلید  دستگاه را در وضعیت اسپیرومتر قرار داده و از شخص بخواهید  یک دم عمیق و به دنبال آن یک بازدم عمیق و پر تلاش انجام دهد و منحنی  ظرفیت حیاتی پر تلاش راثبت می کنیم. برای به دست آوردن ظرفیتهای حیاتی ـ زمانی، با توجه به منحنی استاندارد و سرعت کیموگراف ، مقدار هوایی که در ثانیه اول و ثٍانیه سوم بازدم پرتلاش از ریه ها خارج شده را تعیین می کنیم.

  • همچنين از روي منحني ظرفيت حياتي پر تلاش حداكثر شدت جريان ميان بازدمي را تعيين نماييد.

تعيين حداکثر ظرفیت تنفسی:

سرعت کیموگراف  را مجددا روی  ۱mm/s تنظیم نموده و دستگاه را در وضعیت اسپیرومتر قرار دهید. از شخص بخواهید که پس از چند تنفس معمولی در ظرف s 15 با سرعت تنفسهای کاملاً عمیق و سریع انجام دهد و سپس ظرفیت حداکثر تنفس را در عرض یک دقیقه محاسبه نمائید .

ضریب تصحیح حجم گازها:

حجم هایی که توسط اسپیرومتر ثبت می شود با مقدار حقیقی آن ها در ریه فرق دارد و باید تصحیح شود. زیرا در هنگام اندازه گیری حجم ها و ظرفیت های ریوی درجه حرارت اسپیرومتر با درجه حرارت بدن متفاوت است، بنابراین برای به دست آوردن ضریب تصحیح  ابتدا شرایط اندازه گیری گازها در زیر ذکر می شود:

  • شرایط محیط اسپیرومتر (ATPS = ambient Temperature pressure saturated) یعنی فشار هوای محیط، درجه حرارت اسپیرومتر یا محیط و درجه اشباع بخارآب (شرایط هوای داخل اسپیرومتر).
  • شرايط بدن (BTPS = Body Temperature pressure saturated) یعنی فشار هوای محیط، درجه حرارت بدن و درجه اشباع از بخار آب (شرایط هوای داخل ریه ها)
  • فرمول کلی برای تبدیل ATPS به BTPS به قرار زیر است:

که در آن:

 

ضریب تصحیحK=

فشاربخار آب در محیط       آزمایشگاه=
فشاربخار آب در محیط بدن (mmHg 47)    =

پس از بدست آمدن ضریب حاصل مقدار بدست آوده را در ATPS ضرب نموده تا ATPS به BTPS تبدیل شود.

 

که در آن PB فشار جو ، PA فشار محيط آزمايشگاه، PH20 فشار بخار آب اشباع در حرارت آزمایشگاه t درجه حرارت آزمایشگاه ۳۷ درجه حرارت بدن و ۴۷ میلیمتر جیوه فشار بخار آب اشباع در ۳۷ درجه یا حرارت بدن است.

جدول زیر ضریب های تصحیح را برای تبدیل حجم هوا از ATPS به BTPS برای فشار هوای متوسط تهران نشان می دهد.

درجه حرارت اسپیرومتر ضریب تصحیح درجه حرارت اسپیرومتر ضریب تصحیح
۱۵

۱۶

۱۷

۱۸

۱۹

۲۰

۲۱

۲۲

۱۳۷/۱

۱۳۱/۱

۱۲۶/۱

۱۲۰/۱

۱۱۴/۱

۱۰۹/۱

۱۰۳/۱

۰۹۸/۱

۲۳

۲۴

۲۵

۲۶

۲۷

۲۸

۲۹

۳۰

۰۹۲/۱

۰۸۶/۱

۰۸/۱

۰۷۴/۱

۰۶۸/۱

۰۶۲/۱

۰۵۵/۱

۰۴۹/۱

 

روش كار با دستگاه اسپيرومتر ديجيتال     (ويتالوگراف(

با روشن شدن دستگاه صفحه مربوط به تنظيم تاريخ ظاهر مي شود تاريخ روز را درج كرده و كليد اينتر را  فشار مي دهيم سپس دماي محيط را درج كرده و سپس كليد اينتر را فشار مي دهيم. دستگاه شماره فرد مورد آزمايش را سوال مي كند كه شماره مربوطه را وارد مي كنيم و با زدن كليد اينتر به صفحه اطلاعات شخصي وارد مي شود. اطلاعات شخصي فرد مورد آزمايش شامل سن، قد، جنس و نژاد را وارد نموده و كليد اينتر را مي زنيم. دستگاه تاييد اطلاعات فوق را سوال مي كند كه در صورت صحيح بودن كليد Y را مي زنيم بعد دستگاه اطلاعات فوق را چاپ مي كند و صفحه انتخاب  كليد هاي عملكردي را نمايش ميدهد.

كه عباتند از:

  • :VC TEST انجام  آزمايش ثبت ظرفيت حياتي
  • :FVC TEST انجامآزمايش ثبت منحني حياتي پر تلاش
  • PRINT: چاپ نتايج
  • : CLEAR RESULT اين كليد پس از پايان آزمايش براي پاك كردن نتايج موجود و آماده شدن دستگاه براي نفر بعدي مورد استفاده قرار مي گيرد.
  • NEW PATIENT: براي انجام آزمايش بر روي نفر بعدي اين كليد استفاده مي شود.
  • CALIBRATION CHECK: در صورتي كه تنظيم دستگاه دچار مشكل شود از اين كليد استفاده مي شود.
  • : POST MODE در صورتيكه بخواهيم بعد از انجام آزمايشات اوليه مداخله اي بر روي فرد مورد آزمايش انجام داده و اثر آن را بر روي آزمايش بررسي كنيم از اين كليد استفاده مي شود.

ابتدا كليد ۱ را زده تا دستگاه آماده انجام آزمايش اندازه گيري ظرفيت حياتي شود از شخص مي خواهيم كه قطعه دهاني رو فوت كرده تا پرده قطعه داخل دهاني خاصيت ارتجاعي خود را باز يابد

. شخص از بيرون يك دم عميق گرفته و بيني خود را گرفته و به آهستگي تمام بازدم خود را به دستگاه منتقل نمايد. اين آزمايش ۳ بار تكرار مي شود و دستگاه بيشترين حجم ظرفيت حياتي فرد را در اين سه آزمايش در نظر مي گيرد. پس از پايان كار كليد اينتر را زده تا اين مرحله به پايان برسد. سپس كليد ۲ را زده دستگاه براي گرفتن FVC آماده مي شود اين دفعه از شخص مي خواهيم از بيرون يك دم عميق گرفته و بدون آنكه بيني خود را بگيرد با سرعت هواي بازدمي را وارد دستگاه نمايد اين آزمايش هم مثل آزمايش قبل سه بار انجام مي شود ودستگاه بهترين آن را ذخيره مي نمايد و روي منحني پرينت كرده و گزارش كند

. پس از پايان آزمايش با زدن كليد ۳ پرينت نتايج آزمايشات انجام شده بر روي همان صفحه اي كه مشخصات فردي آزمايش شونده چاپ شده بود چاپ مي گردد. اين نتايج شامل منحني FVC ،  جدول پارامترهاي ديناميك تنفس و منحني حجم – شدت جريان مي باشد.

 

اندازه گیری متابولیسم پایه:

منظور از متابولیسم پایه میزان مصرف انرژی در بدن در هنگام استراحت مطلق و در حال بیداری است. به عبارت دیگر حرارت بر حسب کیلوکالری که در یک متر مربع سطح در یکساعت با رعایت شرایط متابولیسم پایه از بدن تولید می شود که در یک مرد جوان سالم برابر با ۴۰ کیلوکالری در ساعت و در زن ها قدری کمتر است. چون بیش از  ۹۵% انرژی مصرف شده در بدن از واکنش اکسیژن با مواد غذایی مختلف به دست می آید، لذا میزان متابولیسم را می توان از روی مصرف اکسیژن محاسبه کرد. وقتی یک لیتر اکسیژن برای سوزاندن مواد غذایی انرژی زا مصرف می شود ۸۲۵/۴ کیلو کاری انرژی تولید می کند.

متابولیسم Metabolism

متابولیسم, فرایند بیو مکانیکی است که بعنوان یک فرایند شیمیایی جامع برای تبدیل مواد غذایی و اکسیژن به کار مکانیکی (درونی و بیرونی) تعریف می شود. مواد غذایی به ترکیبی تبدیل می شود که سرشار از انرژی بوده (ATP) و در انجام کارهای عضلانی و واکنش های شیمیایی انرژی خود را آذاد می کنند. از آنجا که قسمت اعظم انرژی شیمیایی موجود در بدن تبدیل به انرژی گرمایی شده و سهم کمی از آن به انرژی مکانیکی (کار مفید) تبدیل می گردد, بنابراین برای محاسبه متابولیسم می توان از انرژی مکانیکی صرف نظر و فقط انرژی گرمایی را در محاسبات منظور  نمود.

متابولیسم پایه, میزان انرژی لازم برای حفظ اعمال حیاتی بدن در حالت استراحت و دراز کش بعد از ۱۲ ساعت گرسنگی و ۸ ساعت استراحت است. میزان متابولیسم پایه به عواملی مانند سن , جنس, قد و وزن بستگی دارد و معدلات زیر برای محاسبه آن ارائه شده است.

BMR (Kcal/ h)= 2/7697 + ./5729 Wh + 20/8471 Hb – ۰/۲۸۱۵ A :برای مردان

BMR (Kcal/ h)= 27/2956 + ./3985 Wh + 70706 Hb – ۰/۱۹۴۸ A :برای زنان

BMR : متابولیسم پایه

Hb: قد فرد (m)

A: سن فرد (Year)

شرایط اندازه گیری متابولیسم پایه:

  • ۱۲ ساعت قبل از انجام آزمایش از خوردن هر نوع غذایی باید خودداری شود.
  • از یک هفته قبل از انجام آزمایش بیمار باید از استعمال داروهای مختلف به خصوص مواد یددار و عصاره غددی خودداری کند.
  • متابولیسم پایه بعد از یک شب خواب راحت اندازه گیری می شود زیرا استراحت فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک و سایر محرک های متابولیک را به حداقل می رساند.
  • شخص در آزمایشگاه باید نیم تا یک ساعت قبل از آزمایش استراحت کند و به هنگام آزمایش در حال استراحت کامل عضلانی باشد.
  • از نظر روحی باید در آرامش کامل باشد زیرا هرگونه هیجان سیستم سمپاتیک را تحریک و باعث ترشح آدرنالین و نورآدرنالین می شود که متابولیسم را بالا می برد.
  • درجه حرارت آزمایشگاه باید در حدود ۲۷-۲۰ درجه سانتیگراد باشد تا پدیده های دفاعی بدن در مقابل سرما و گرما به کار نیفتند.

 

روش اندازه گیری متابولیسم پایه:

شخص آزمایش شونده بر روی یک تخت مخصوص دراز می کشد و دستگاه را در حالیکه در وضعیت اتمسفر قرار دارد به شخص وصل می کنیم. سرعت کیموگراف را روی ۲۵/۰ میلیمتر در ثانیه قرار می دهیم. اسپیرومتر را از هوا تخلیه کرده و با اکسیژن طبی پر کنید. اهرم دستگاه را در وضعیت اسپیرومتر قرار داده و در حالی که قلم ثبات حرکات دم و بازدم شخص را ثبت می کند، آزمایش را ادامه دهید تا وقتی که قلم ثبات به پایین صفحه برسد آنگاه آزمایش را خاتمه دهید و دستگاه را در وضعیت اتمسفر قرار دهید. در آین آزمایش با هر دم؛ مقداری از اکسیژن زیر سرپوش که وارد ریه شده است جذب می شود و در هنگام بازدم مقداری انيدریدکربنیک به لوله بازدمی وارد می شود که CO2 توسط آهک سوددار که بر سر راه لوله بازدمی قرار دارد جذب می شود بنابراین حجم هوایی که در بازدم وارد سرپوش می شودکمتر از حجم هوایی است که در هنگام دم از آن خارج شده است.  به این ترتیب اگر انتهای تحتانی منحنی های تنفس عادی را به هم متصل کنیم یک خط پایین رو به دست می آید و شیب این خط نمودار مصرف اکسیژن توسط شخص می باشد. باید دانست که تنفس در داخل اسپیرومتر به مدت یک دقیقه آنقدر از میزان اکسیژن نمی کاهد که خطرناک باشد.

 

روش محاسبه

برای به دست آوردن میزان مصرف اکسیژن در مدت آزمایش ، انتهای اولین دم را که شخص انجام داده به انتهای آخرین دم توسط یک خط مستقیم، وصل می کنیم به طوری که از اکثر رئوس تحتانی منحنی بگذرد، فاصله عمودی بین این دو نقطه میزان مصرف اکسیژن در مدت آزمایش می باشد  و فاصله افقی فاصله زمانی آزمایش می باشد که بسته به سرعت کیموگراف می توان زمان انجام آزمایش را تعیین کرد..

 

 

 

برای تعیین سطح بدن، قد و وزن شخص مورد آزمایش را اندازه گیری کرده وبا استفاده  از فرمول زیر تعیین می شود.

 

برای محاسبه متابولیسم پایه از فرمول زیر استفاده می شود:

 

که در آن O2; حجم اکسیژن مصرف شده بر حسب لیتر، C ضریب تصحیح حجم V، ارزش حرارتی یک لیتر اکسیژن، T زمان آزمایش بر حسب دقیقه S ، سطح بدن بر حسب متر مربع. به طور خلاصه مقدار مصرف اکسیژن را بر حسب لیتر بر زمان آزمایش تقسیم می کنیم تا مقدار اکسیژن مصرفی را در یک دقیقه به دست آید ، آنگاه آن را در ضریب تصحیح و در ۶۰ ضرب می کنیم تا اکسیژن مصرفی در یکساعت در شرایط متعارفی به دست آید. بعد نتیجه را در ارزش حرارتی متوسط یک لیتر اکسیژن یا ۸۲۵/۴ کیلوکالری ضرب کرده و سپس حاصل را بر سطح بدن تقسیم می کنیم تا به این ترتیب مقدار متابولیسم بازال بر حسب کیلوکالری در ساعت برای متر مربع سطح بدن آید.

AGE(YR) MALES FEMALES
۱۴-۱۶ ۴۶٫۰ ۴۳٫۰
۱۶-۱۸ ۴۳٫۰ ۴۰٫۰
۱۸-۲۰ ۴۱٫۰ ۳۸٫۰
۲۰-۳۰ ۴۰٫۰ ۳۷٫۰
۳۰-۴۰ ۳۹٫۵ ۳۶٫۵
۴۰-۵۰ ۳۸٫۵ ۳۶٫۰
۵۰-۶۰ ۳۷٫۵ ۳۵٫۰
۶۰-۷۰ ۳۶٫۵ ۳۴٫۰
۷۰-۸۰ ۳۵٫۵ ۳۳٫۰

 

 

 

ضريب تصحیح حجم اکسیژن:

متابولیسم بازال در شرایط صفر درجه حرارت و mm/Hg 760 فشار جوی یعنی در شرایط متعارفی محاسبه می شود لذا حجم اکسیژن به دست آمده در شرایط آزمایشگاه باید تصحیح و به شرایط متعارفی تبدیل شود.

 

درجه حرارت اسپیرومتر ضریب تصحیح

حجم اکسیژن

درجه حرارت اسپیرومتر ضریب تصحیح

حجم اکسیژن

۱۵

۱۶

۱۷

۱۸

۱۹

۲۰

۲۱

۷۷۱/۰

۷۶۵/۱

۷۶۱/۰

۷۵۷/۰

۷۵۳/۰

۷۴۹/۰

۷۴۵/۰

۲۲

۲۳

۲۴

۲۵

۲۶

۲۷

۲۸

۷۴۱/۰

۷۳۷/۰

۷۳۴/۰

۷۳۰/۰

۷۲۶/۰

۷۲۲/۰

۷۱۸/۰

 

 

 

به سوالات زیر پاسخ دهید .

  • نقش سودالایم را در دستگاه توضیح دهید . در صورت عدم وجود سودالایم در مخزن دستگاه چه اتفاقی می افتد ؟
  • حجم دقیقه ای تنفس را محاسبه نمائید . (میزان تنفس را می توانید از روی تعداد منحنی های دم و بازدم ثبت شده و با توجه به سرعت دستگاه به دست آورید) .
  • حجم ها و ظرفیت های مختلف را به دست آورده و مقدار آن را گزارش کنید ؟
  • پارامترهاي ديناميك تنفس را كه با استفاده از دستگاه ديجيتال به دست آورده ايد با مقادير مشابه كه از دستگاه اسپيرومتر ابي بدست امده اند مقايسه نماييد(براي پاسخ به اين سوال لازم است فرد مورد ازمايش در هر دو روش ثابت باشد).
  • مقادير پارامترهاي ديناميك و مورد ازمايش را با مقادير قابل پيش بيني مقايسه كرده و تفاوت انها را گزارش كنيد.
  • از روي منحني حجم شدت جريان مقادير PEF ، FEF25،  FEF50و۷۵ FEF را تعيين نماييد. ايا اين مقادير با مقادير گزارش شده در جدول مطابقت دارند؟
  • حداكثر شدت جريان ميان بازدمي را از روي منحني ظرفيت حياتي پر تلاش كه از اسپيرومتر ابي بدست آمده را محاسبه نموده و با مقدار FEF25-75 كه در جدول اسپيرومتر بدست آمده مقايسه نماييد
  • میزان متابولیسم پایه در شخص مورد آزمایش چقدر است . آیا این مقذار در حد طبیعی است یا خیر ؟
  • چه عوامل فیزیولوژیکی در بالا بردن یا پایین آوردن متابولیسم پایه موثرند ؟

 

 

0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *